Bir PetShop’ta veteriner hekim olmak ne anlama gelir? – Röportaj: Duygu AKSU

Bir PetShop’ta veteriner hekim olmak ne anlama gelir? Vet. Hek. neden sorunun odağında gözükür? Meslek etiği konusunda neler düşünülüyor? Uzun süredir tartışılmayı bekleyen soruların yanıtlarını Vet. Hek. Ali Battal’dan aldık. Kendisine, HAYTAP Petshop Gerçeği Ekibi’ne vakit ayırdığı ve fikirlerini paylaştığı için teşekkür ediyoruz.

Veteriner hekim olma yolundaki öğrencilere, fakültelerde “İş Etiği”, “Tıp Etiği” veya bu odaklı, buna benzer bir ders verilmekte midir?
Veterinerlik fakültelerinde, öğrenciler ”Veteriner Deontoloji” dersi almaktadır. Ancak verilen dersle, pratik hayatta karşılaştıkları durumun birbirinden farklı olduğunu belirtmek gerekir. Bunu biraz değişik bir konuyla örneklendirebiliriz: Mesela, okullarda sigara vb. maddeler hakkında öğrenciler bilgilendirilir ve bu tür maddeleri kullanmak yasaklanır. Ne var ki bazı öğrenciler bundan kendini imtina etmez. Çocuk, okulda öğretmenini ya da evde ailesinden birini sigara kullanırken görüyor ve rolmodel alıyor da olabilir. Buna benzer bir durum diyebiliriz ve bu durumda öğrenciler ne yapsınlar? Etik mi davransınlar yoksa yakınlarındaki rolmodel almaya devam mı etsinler?

- Petshoplarda hasta olarak satılan kaçak hayvanlara ‘sağlıklı’ raporu verilmesi durumunda ismini kullandıran veteriner hekimler var mıdır, bu kişiler hakkındaki düşünceniz nedir?
Kaçak hayvan konusunda sadece yurt dışından gelen hayvanlar anlaşılıyor çoğunlukla… Buna aslen bir de kendi hayvanlarının yavrularını pet-shoplara satan kişileri eklemek lazım… Bunlar da kayıtsız olarak satıldığından durum diğerinden farklı olmuyor öncelikle buna bir açıklık getirmek gerekir.
Sorunuza gelince geçim sıkıntısına düşürdüğünüz bir veteriner hekimin, ‘görmeden bile bir hayvan hakkında sağlıklıdır raporu’ vermesi olasıdır. Bugün pet-shopların çoğunda görevli olan hekim arkadaşlarımız, meslektaşlarımı bu işleri ek olarak yapmaktadır. Birincil görevi başka bir yerde çalışmak, arada bir gidip bu sorumluluklarını aldıkları pet-shoplarla ilgilenmektir. Takdir edersiniz ki bu arada geçen süre arasında hasta bir hayvanın pet-shop sahibi tarafından satışa sunulması da olası görünüyor. Bu durumdan meslektaşımızın haberi bile olmayabilir. Yasal olarak bir düzenleme yapılsa dahi ekonomik hayatta uygulamanın yer bulması zor gibi… Çünkü en başta belirttimiz gibi hayvanların çoğu kayıtsız.

Peki bir veteriner hekim olarak sizce bu durum nasıl önlenir?
1. Sorunun başında, ortasında ve sonunda hep veteriner hekim gözüküyor. Bu yüzden çözüm mutlaka hekim arkadaşlarımızın da içinde bulunduğu bir şekilde olmalıdır.
2. Önüne gelen herkes pet-shop açamamalı, bununla ilgili eğitimler olmalı ve herkesin de bu eğitimler ardından sertifika alması önlenmeli, yalnızca eğitimi başarılı şekilde tamamlayanlara sertifika sunulmalıdır.
3. Sistemin hiçbir aşamasında adam kayırmanın olmaması, belirlenen ibarelere uyulması gerekir.
4. Herkesin hayvan üretip satmasını da önlemek gerektiği kanaatindeyim. (Eğer illaki hayvan satışı yaptırılacaksa)
- Diğer yandan, petshoplarda çalışmayı reddeden çok sayıda veteriner hekim de var. Ticaret mi, etik mi ikilemi yaşanıyor olabilir mi?
Olabilir. Ama her yıl onlarca veteriner hekim mezun olurken, istihdam sorunu yaşanıyorsa geriye ne kalır? İşte size az önceki sorunuz için bir çözüm önerisi daha…

- Sağlık sektöründeki bu noktada, veteriner hekimler petshop konusunda sizce görüş ayrılığı yaşamakta mıdır?
Çok yaşanmıyor sanırım. Ama şu ‘hayat gailesi’ denen durum işi içinden çıkılmaz hale getiriyor. PetShop’lardan satın alınan hayvanlar sağlıklı ya da değil veteriner kliniklerinin potansiyel hasta portföyü… Sadece aşılamalar için değil, hastalanmış ya da hasta alınmış hayvanlar içinde durum değişmiyor. Kliniklerimizin geçim kaynağı… Maalesef bu durumu yaratan petshop’tan hayvan satın alan kişiler yani pet-shop müşterileri…
Alın size bir çözüm önerisi daha… “Petshop’lardan hayvan almamak ya da her petshop’tan almamak mı diyelim?” PetShop’ları ayakta tutan onlardan alışveriş yapan müşterileridir. Ucuza mama alıp, orayı referansla başka bir tanıdığına önermek ya da hayvan satın almak isteyen bir tanıdığını oraya sürüklemek soruna etki etmiyor mu?